فاز عملیاتی اولویت‌بندی ریسک لرزه‌ای نیروگاه‌های حرارتی کشور با همکاری پژوهشگاه نیرو و برق حرارتی آغاز شد / توسعه نرم‌افزار بومی تخصصی برای تدوین نقشه راه بهسازی لرزه‌ای نیروگاه‌ها

10 خرداد 1405 09:02

پروژه ملی اولویت‌بندی بهسازی لرزه‌ای نیروگاه‌های حرارتی کشور با همکاری راهبردی پژوهشگاه نیرو و شرکت مادر تخصصی برق حرارتی وارد فاز عملیاتی شد.

به گزارش پایگاه خبری پژوهشگاه نیرو، "مائده ذاکرصالحی"، مدیر پروژه و عضو هیئت علمی گروه پژوهشی سازه‌های صنعت برق پژوهشگاه نیرو گفت: این سامانه نرم‌افزاری قادر است سه مولفه "خطر زلزله"، "میزان آسیب‌پذیری سازه" و "پیامدهای اقتصادی" را به‌صورت یکپارچه شبیه‌سازی و تحلیل کند و خروجی این فرآیند، یک تصویر روشن، علمی و قابل اتکا از وضعیت هر نیروگاه است که مبنای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی قرار می‌گیرد.

وی عنوان داشت: این پروژه مشترک میان پژوهشگاه نیرو و شرکت مادر تخصصی برق حرارتی، مفهوم پیچیده «ریسک زلزله» را به یک ابزار راهبردی و کاربردی برای تصمیم‌گیری در سطح صنعت برق تبدیل کرده است.

در چارچوب این طرح، یک نرم‌افزار پیشرفته بومی توسعه یافته که با بهره‌گیری از روش‌های تحلیل احتمالاتی ریسک، شبیه‌سازی مونت‌کارلو، منحنی‌های شکنندگی لرزه‌ای و آسیب‌پذیری اجزای مختلف نیروگاه‌ها و همچنین منحنی‌های خطر لرزه‌ای محل استقرار آن‌ها، میزان ریسک و آسیب‌پذیری نیروگاه‌ها در برابر زلزله را به‌صورت کمی ارزیابی می‌کند.

همچنین این سامانه با شناسایی واحدهای دارای اولویت برای بهسازی و مقاوم‌سازی، امکان تخصیص هدفمند منابع و افزایش تاب‌آوری شبکه برق کشور در شرایط بحران را فراهم می‌کند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه نیرو با تشریح ابعاد و ضرورت‌های پروژه راهبردی «اولویت‌بندی نیروگاه‌های برق حرارتی برای بهسازی در برابر زلزله با استفاده از ارزیابی ریسک لرزه‌ای»، این طرح ملی را یکی از اقدامات زیرساختی کلیدی در مسیر توسعه پایدار و افزایش تاب‌آوری صنعت برق کشور توصیف کرد.

وی با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران به عنوان یکی از مناطق زلزله‌خیز جهان گفت: بخش قابل‌توجهی از نیروگاه‌های حرارتی کشور در مناطق با خطر لرزه‌ای بالا قرار دارند. از سوی دیگر، قدمت بالای برخی از این واحدها و عدم رعایت کامل الزامات و استانداردهای سخت‌گیرانه امروزی در زمان ساخت، ریسک آسیب‌پذیری آن‌ها را در برابر زمین‌لرزه افزایش می‌دهد؛ آسیبی که علاوه بر خسارات مالی نجومی، می‌تواند با قطع جریان برق، خدمات حیاتی کشور را در زمان بحران با اختلال جدی مواجه کند.

مدیر این پروژه، در ادامه به ضرورتِ داشتن یک ابزار دقیق برای اولویت‌بندی اشاره کرد و افزود: واقعیت این است که به دلیل محدودیت منابع مالی و اجرایی، امکان مطالعات تفصیلی و بهسازی هم‌زمان تمامی نیروگاه‌های کشور وجود ندارد. این چالش، ضرورتِ وجود یک ابزار هوشمند را نمایان ساخت تا منابع محدود صنعت برق به جای پراکندگی، دقیقاً بر روی نیروگاه‌هایی متمرکز شود که در صورت وقوع زلزله، بیشترین آسیب، خسارت اقتصادی و اختلال در شبکه را ایجاد می‌کنند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه نیرو، بهره‌گیری از رویکرد تحلیل کمی ریسک مبتنی بر روش‌های احتمالاتی را یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این پژوهش برشمرد و اظهار داشت: در این روش، عدم قطعیت‌های مرتبط با وقوع و شدت زلزله، وضعیت موجود اجزای مختلف نیروگاه و نحوه پاسخ آن‌ها در برابر سطوح مختلف خطر لرزه‌ای به‌صورت کمی و نظام‌مند در ارزیابی‌ها لحاظ می‌شود.

وی افزود: ترکیب این رویکرد با توسعه یک نرم‌افزار تخصصی و پیشرفته، امکان انجام تحلیل‌های دقیق‌تر و تصمیم‌گیری مبتنی بر ریسک را برای مدیران و برنامه‌ریزان صنعت برق فراهم کرده است. 

ذاکر صالحی همچنین به ویژگی تحولیِ این نرم‌افزار اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگ‌ترین مزایای این سیستم، "زنده و پویا" بودن آن است. به این معنا که با ورود داده‌های جدید زلزله‌شناسی، تغییر شرایط فیزیکی و بهره برداری نیروگاه‌ها یا به‌روزرسانی مدل‌های آسیب‌پذیری و شکنندگی، خروجی‌ها و اولویت‌بندی‌ها به‌سرعت قابل بازبینی و به‌روزرسانی مستمر هستند.

این پژوهشگر از کاربردی شدن دستاوردهای این طرح در سطح کلان خبر داد و گفت: خوشبختانه پروژه از مرحله مطالعات صرفاً تئوری عبور کرده و وارد فاز عملیاتی شده است. در حال حاضر، این مدل و ابزار محاسباتی آن برای ۴۵ نیروگاه حرارتی دولتی کشور به‌کار گرفته شده تا ارزیابی‌های مبتنی بر ریسک لرزه‌ای به‌صورت عملی انجام شود و نتایج واقعی برای برنامه‌ریزی‌های آتی استخراج گردد. 

وی افزود: در فرآیند غربالگری اولیه، نیروگاه‌هایی که به دلیل نزدیکی به پایان عمر بهره‌برداری فاقد توجیه فنی–اقتصادی برای مقاوم‌سازی هستند و همچنین نیروگاه‌های جدیدی که ضوابط و الزامات طراحی لرزه‌ای در آن‌ها به‌طور کامل رعایت شده است، از انجام ارزیابی‌های تفصیلی خارج شدند.

بر این اساس، در مرحله کنونی ۱۵ نیروگاه با ریسک لرزه‌ای بالاتر، با استفاده از نرم‌افزار بومی توسعه‌یافته مورد ارزیابی دقیق قرار گرفته‌اند. خروجی‌های این طرح در حال آماده‌سازی برای ورود به فرآیندهای تصمیم‌گیری کلان هستند و در آینده‌ای بسیار نزدیک، نقش نقشه‌راه را در برنامه‌ریزی بهسازی لرزه‌ای نیروگاه‌ها ایفا خواهند کرد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه نیرو در پایان با تاکید بر تلفیق داده‌های مهندسی، اقتصادی و احتمالاتی در این طرح خاطرنشان کرد: ایمنی لرزه‌ای نیروگاه‌ها صرفاً یک موضوع فنی یا یک تحلیل مهندسی نیست، بلکه مستقیماً با امنیت ملی، آرامش جامعه و تداوم خدمات حیاتی به مردم در شرایط بحران گره خورده است. رویکرد داده‌محور این پروژه، قضاوت‌های تجربی و محدود گذشته را کنار زده و در حال پایه‌گذاری یک چارچوب پایدار برای مدیریت ریسک در تمامی زیرساخت‌های حیاتی کشور است که در آینده می‌تواند به سایر بخش‌های روبنایی و زیربنایی نیز تعمیم داده شود.