پنجشنبه 14 آبان 1405
 
مرکز برنامه‌ریزی انرژی و آزمایشگاه علوم اجتماعی (EPSL) وابسته به پژوهشگاه نیرو، به عنوان یک مرکز ستادی-صفی، با هدف ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری در حوزه انرژی کشور فعالیت می‌کند. این مرکز با تکیه بر رویکردهای آینده‌نگرانه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بین‌رشته‌ای، به دنبال ایجاد هم‌افزایی میان علوم مهندسی، اقتصاد و علوم اجتماعی برای حل مسائل پیچیده صنعت برق و انرژی است.
ماموریت اصلی این مرکز، تولید اطلاعات، دانش و ایده با هدف شکل‌دهی تفکر تصمیم‌سازان، پایش وضعیت اجتماعی، مطالعات رفتاری و توسعه مدل‌های بومی برنامه‌ریزی انرژی است. مرکز برنامه‌ریزی انرژی با ایجاد بسترهای تعامل با نهادهای حاکمیتی، دانشگاهی و بخش خصوصی، به دنبال ارائه راهکارهای عملیاتی برای بهبود حکمرانی و سیاست‌گذاری در قلمرو انرژی است.
 
ایده شکل‌گیری این مرکز با تصویب سند آن در شورای آموزش و پژوهش وزارت نیرو در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۵ و پس از اخذ دیدگاه‌های بیش از ۱۰۰ نفر از صاحب‌نظران، وزرای سابق و کارشناسان صنعت، عملیاتی شد.
در گام‌های اولیه، این مرکز با عنوان «مرکز مطالعات سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی انرژی» فعالیت خود را آغاز کرد و تمرکز اصلی آن بر توسعه مدل‌های اقتصادی و برنامه‌ریزی در صنعت برق بود. در ادامه مسیر و با توجه به نیاز روزافزون به تحلیل‌های اجتماعی و رفتاری در سیاست‌گذاری انرژی، این مرکز در ساختار جدید خود به «مرکز برنامه‌ریزی انرژی و آزمایشگاه علوم اجتماعی» تغییر نام یافت. این تحول ساختاری، با هدف ایجاد ظرفیت پویا و فراگیر آزمایشگاهی در سطح ملی برای مطالعه رفتار مصرف‌کنندگان، پایش افکار عمومی و ارزیابی پیامدهای اجتماعی سیاست‌های انرژی صورت گرفت.
مأموریت مرکز بر اساس منشور جدید و شرح وظایف ابلاغی، در محورهای زیر تعریف می‌شود:
  • آینده‌نگاری و مدل‌سازی: توسعه مدل‌ها و سناریوهای آینده‌نگرانه در حوزه برنامه‌ریزی انرژی (با تمرکز بر مدل‌های بومی و بین‌المللی نظیر MESSAGE وTIMES) و پایش پیوسته تحولات منطقه‌ای انرژی.
  • سیاست‌پژوهی و تصمیم‌سازی: سنجش و تحلیل پیامدهای سیاست‌های پیشنهادی در بخش انرژی (به‌ویژه از منظر اجتماعی و اقتصادی)، پایش اثربخشی سیاست‌ها، و ارائه مشاوره تخصصی به سیاست‌گذاران.
  • مطالعات اجتماعی و رفتاری: ایجاد و بهره‌برداری از آزمایشگاه علوم اجتماعی برای مطالعه رفتار کنشگران، سنجش وضعیت افکار عمومی، و تحلیل‌های اقتصادی-اجتماعی مرتبط با انرژی.
  • مدیریت دانش و شبکه‌سازی: تسهیل همکاری‌های بین‌بخشی و بین‌نهادی، مدیریت دانش تخصصی، و تقویت تعاملات با نهادهای داخلی و بین‌المللی در راستای دیپلماسی انرژی.
مرکز برنامه‌ریزی انرژی و آزمایشگاه علوم اجتماعی در راستای تحقق سیاست‌های کلی نظام در افق چشم‌انداز کشور، اهداف کلان زیر را دنبال می‌کند:
  • بهبود کیفیت تصمیم‌گیری: ارتقای سطح سیاست‌گذاری انرژی در کشور از طریق تولید داده‌های دقیق، تحلیل‌های علمی و مدل‌سازی‌های کارآمد.
  • توسعه پایدار و امنیت انرژی: استفاده بهینه از منابع متنوع انرژی (داخلی و خارجی) با کمترین اثرات زیست‌محیطی و تضمین امنیت عرضه انرژی.
  • توانمندسازی حکمرانی داده‌محور: ایجاد سامانه‌های یکپارچه اطلاعاتی، اعتبارسنجی داده‌ها و توسعه داشبوردهای مدیریتی برای تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد.
  • ظرفیت‌سازی نهادی: ایجاد هم‌افزایی میان موسسات علمی، اجرایی و حاکمیتی، و توسعه کاربست اقتصاد در حوزه انرژی.
  • حضور موثر منطقه‌ای و جهانی: تحلیل و توصیه سیاستی برای گسترش مبادلات تجاری انرژی با کشورهای همسایه و حضور کارآمد در بازارهای منطقه‌ای.