طراحی سایت
پنجشنبه 06 تیر 1398
EN
توجه جدی و گسترده به برنامه‌ریزی انرژی در جهان را می‌توان به افزایش قیمت نفت در دهه 1970 میلادی نسبت داد. بحران نفتی و وابستگی زیاد کشورها به‌ویژه کشورهای توسعه یافته به سوخت‌های فسیلی نظیر نفت و گاز طبیعی، توجه به سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی انرژی را دوچندان نمود. همچنین توجه به امنیت انرژی کشورها، شکل‌گیری بازارهای انرژی و تبادلات منطقه‌ای انرژی، متنوع سازی منابع انرژی به‌ویژه استفاده از منابع تجدیدپذیر و نو و چالش‌‌های جهانی ناشی از انتشار آلاینده‌های زیست محیطی و گازهای گلخانه‌ای در جهان، متخصصین و سیاستگذاران حوزه انرژی را به این مهم واداشته است که با دقت و اهمیت بیشتر به مسئله برنامه‌ریزی انرژی بپردازند. با گذشت زمان و مطرح گرديدن مفاهيم مربوط به توسعه‌ي پايدار، برنامه‌ريزی انرژي در سطوح ملی و بين‌المللی، جايگاه و اهداف خود را در راستای توسعه‌ی پايدار یعنی ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و نهادی قرار داده است.
در کشور، نیز قوانین و اسناد بالادستی مانند سیاست‌های کلی اصلاح الگوی مصرف، سند ملی راهبرد انرژی کشور تا افق 1414، سند چشم‌انداز وزارت نیرو 1404 و برنامه ششم توسعه به صورت مستقیم به لزوم برنامه‌ریزی و سیاستگذاری متمرکز و هماهنگ دولت در بحث انرژی و تدوین و استقرار طرح و برنامه‌های جامع انرژی کشور پرداخته است. این اسناد و قوانین به همراه سایر قوانین و اسناد بالادستی مانند چشم انداز صنعت نفت و گاز ايران در افق 1414، سیاست‌های کلی نظام در بخش انرژی، سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و ... بر بهینه‌سازی عرضه و مصرف انرژی و کاهش‌ شدت انرژی، ایجاد تنوع در منابع انرژی کشور، رعایت مسائل زیست محیطی، تلاش براي افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر و توسعه تبادلات انرژی با کشورهای منطقه و تقویت نقش ژئوپلیتیک کشور اشاره دارند که تحقق آن مستلزم برنامه‌ریزی یکپارچه انرژی در کشور با رویکرد توسعه پایدار می‌باشد. همچنین بر لزوم هماهنگی در تدوین برنامه‌ها و تصمیمات در سطح وزارت نیرو و نفت و در هماهنگی با شورای عالی انرژی تاکید شده است.
برنامه‌ريزی انرژی فرآیندی مستمر و سیستماتیک به منظور برقراری تعادل بين عرضه و تقاضای انرژی در یک چارچوب سیاستی مشخص و دستیابی به مجموعه‌ای از راه‌حل‌های مناسب برای رسيدن به اهداف توسعه پایدار در آينده است. استمرار فرآیند برنامه‌ریزی انرژی به خصوص در سطح ملی، لزوم وجود نهادی حرفه‌ای و متمرکز را برای امر برنامه‌ریزی انرژی در کشور ضروری می‌سازد که علاوه بر داشتن قابلیت‌های تخصصی در مدلسازی و برنامه‌ریزی انرژی و امکان بهره‌گیری از شبکه‌های متخصصین، امکان مشارکت و هماهنگی تمام ذینفعان و سیاستگذاران را در فرآیند برنامه‌ریزی فراهم سازد تا علاوه بر صحت و کیفیت نتایج، برنامه‌ تدوین شده ضمانت اجرایی داشته باشد و در هماهنگی کامل با نهادهای ذینفع در کشور اجرا شود. همچنین بتواند نقش سیاست پژوهی و مشاوره به سیاستگذاران در خصوص مسایل انرژی را ایفا کند و در زمینه مدیریت دانش و انتشار و اشاعه برنامه‌ریزی انرژی در کشور فعال باشد.
مرکز مطالعات سیاستگذاری و برنامه‌ریزی انرژی، با این رویکرد از سال 1396 با هدف انجام برنامه‌ریزی یکپارچه انرژی برای تمام حامل‌های انرژی در کشور و با لحاظ تبادلات انرژی با کشورهای منطقه و مدلسازی و برقراری تعادل عرضه و تقاضای انرژی، همچنین تحلیل اثرات سیاست‌های جایگزین و مشاوره به سیاستگذاران در پژوهشگاه نیرو تشکیل شده است. بخش‌های اصلی این مرکز عبارتند از:
  • توسعه بانک اطلاعات انرژی و رصد و جمع آوری اطلاعات
  • مدلسازی و تحلیل و پیش بینی تقاضای انرژی
  • برنامه‌ریزی و مدلسازی انرژی
  • برنامه ریزی توسعه تولید برق
  • توسعه شبکه متخصصان، و تحلیل سیاست‌ها و مشاوره به سیاستگذاران
  • مدیریت دانش و انتشار و ترویج
در راستای دستیابی به اهداف توسعه پایدار و تحقق سیاست‌های کلی نظام در حوزه انرژی در افق 1404 و به منظور استفاده بهینه از منابع متنوع انرژی (داخلی و خارجی) برای تامین تقاضای داخلی با کمترین اثرات زیست‌محیطی و حضور کارآمد و موثر در بازارهای منطقه‌ای و جهانی انرژی، جمهوری اسلامی ايران كشوری است:
  • مسلط به طراحی و کاربرد ابزارها و مدل‌های کارآمد (با لحاظ شرایط خاص کشور) در حوزه برنامه‌ریزی انرژی
  • توانمند برای ارزیابی آثار سناریوهای سیاستی در بخش انرژی به منظور تصمیم‌گیری و سیاستگذاری
  • استفاده بهینه از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های حرفه‌ای داخلی و خارجی برای بهبود سیاستگذاری و برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • تسلط و بکارگیری مدل‌های موردنیاز کشور در حوزه برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • تسلط کامل به دانش پایه مدل‌سازی انرژی و بومی‌سازی مدل‌های برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • افزایش دقت و اعتبار اطلاعات و پیش‌بینی‌های موردنیاز جهت سیاستگذاری و برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • تسهیل در فراهم‌سازی اطلاعات مورد نیاز سیاستگذاری و برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • توسعه و ترویج دانش برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • تسهیل تامین منابع مالی مطالعات برنامه‌ریزی انرژی
  • بهبود فرآیند تصمیم‌گیری و سیاستگذاری انرژی
  • راه اندازی مرکز مطالعات سیاستگذاری و برنامه‌ریزی انرژی
  • برندسازی مرکز مطالعات سیاستگذاری و برنامه‌‌ریزی انرژی
  • همکاری متقابل با موسسات داخلی و بین المللی
  • پایش پیوسته مدل‌ها و تحولات برنامه‌ریزی انرژی
  • بکارگیری مدل‌های مناسب (MESSAGE و TIMES) به منظور برنامه‌ریزی برق و انرژی در کشور
  • تسلط به اجرا و استفاده بهینه از مد‌ل‌های برنامه‌ریزی انرژی (MESSAGE و TIMES)
  • توسعه مدل بومی برنامه‌ریزی انرژی در کشور
  • توسعه مدل بومی برنامه‌ریزی برق در کشور
  • جمع‌آوری، اعتبارسنجی و تدقیق اطلاعات و پیش‌بینی‌های انجام شده در بخش عرضه انرژی کشور
  • جمع‌آوری، اعتبارسنجی و تدقیق اطلاعات و پیش‌بینی‌های انجام شده در بخش تقاضا انرژی کشور
  • جمع‌آوری، اعتبارسنجی و تدقیق اطلاعات و پیش‌بینی‌های انجام شده مورد نیاز مدل‌سازی برق و انرژی در کشورهای همسایه و منطقه
  • تعیین مرجع یا مراجع آمار و اطلاعات حوزه انرژی در کشور از طریق اجتماع ذینفعان
  • تهیه پایگاه داده برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • زمینه‌سازی، تشویق و حمایت از آموزش و تحقیقات در زمینه برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • ارزیابی آثار داخلی و خارجی تصمیمات و سیاست‌های مرتبط با برنامه‌ریزی برق و انرژی
  • مدیریت دانش و مستندسازی نتایج
  • تنوع بخشی به ظرفیت‌های تامین مالی مرکز برنامه‌ریزی انرژی
  • آینده نگاری و سیاست پژوهی انرژی